İlçe, yer
şekilleri bakımın dan hafif dalgalı düzlüklerin
geniş yer kapladığı bir alandır. Dağlık arazi,
ilçenin kenarlarında olup, kuzeyde Akdağ
Karababa dağlarının deva mı sayılan Yazır Dağı
(1683 metre), güneydoğuda; Keklicek (1369 metre)
ve Akdağlar'ın uzantısı durumun daki çal Dağı
(1750 metre) en önemli yükseltilerini
oluşturmaktadır. Huriye, Eğri, Sırçalı,
Danakıran, Kayseri sınırındaki Kurşunlu ve
Nohutlu tepeleri ilçenin diğer engebeleridir.
İlçenin kuzeybatısın da, geniş bir düzlük olan
Boğazlıyan Ovası bulun maktadır. Çevredeki
tepelerden inen dere ve çaylar, ovanın
alüvyonlarla örtülmesine yol açmıştır. Ayrıca,
vadi tabanlarında irili ufaklı küçük düzlükler
de yer almıştır.
İlçenin en önemli akarsuyu Delice Irmağının
kaynaklarından birisi olan Boğazlıyan Çayı
(Kozan Özü)'dır. Arsuz Özü, Kışla Deresi ve
Yoğunhi sar Deresi'nin birleşmesinden oluşan
akarsu, da ha sonra; Kanak çayı'nın önemli
kollarından olan Karacaali Özü, ilçenin diğer
akarsularıdır. İlçe sınırları içerisinde yer
alan, Uzunlu ve Fehimli barajları, sulama amaçlı
büyük göletlerdir. Ayrıca, Güren, Ömerli ve
Yenipazar göletleri de, tarım arazilerinin
sulanması için yapılmış olan önemli
çalışmalardandır. Boğazlıyan'da, karasal iklim
hakim olup, yazları, sıcak ve kurak, kışları;
soğuk ve kar yağışlıdır. İiçe, ova kenarında
kurulduğu için her yönden rüzgarın etkisine
açıktır. Sert rüzgarlar; özellikle, kış
mevsiminde sıcaklığın daha çok düşmesi ne yol
açmaktadır. İlçe, Yozgat ili genelinde en az
yağış alan yer olduğu için, yaygın doğal bitki
örtüsü, bozkırlardır. İlçe sınırları içerisinde
orman örtüsü yoktur ve dağlar çıplaktır. Ancak,
dere ve çay kenarlarında ticari amaçla
yetiştirilmiş söğüt ve kavak toplulukları yer
almaktadır.
Beşeri ve Ekonomik Coğrafyası
İlçede 2000
yılı genel nüfus tespitine göre 67.184 kişi
yaşamaktadır. Halkın başlıca geçim kaynağı tarım
ve hayvancılıktır. Uzunlu Barajı'ndan gelen
sularla sulanan verimli Boğazlıyan Ovası önemli
bir tarım alanıdır. Burda tahıl, patates,
fasulye, yeşil mercimek, nohut, ayçiçeği
üretilmektedir. Ayrıca, bir şeker fabrikasının
pancar ihtiyacını karşılayabilecek oranda
şekerpancarı üretimi yapılmaktadır. Geniş
meralarda büyük koyun sürüleri beslenmektedir.
Büyükbaş hayvanlarda suni tohumlama yoluyla
yapılan ıslah çalışmalarında iyi sonuçlar
alınmıştır. İlçede yağ ve peynir üretimi çoktur.
Hayvancılığın gelişimine paralel olarak yem
fabrikaları kurulmuştur. 2007 yılında da şeker
pancarı fabrikası faaliyete geçmiştir.
